ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି (Financial Assets) କ’ଣ? ପ୍ରକାର, ଲାଭ ଓ ଉଦାହରଣ
ଆଜିର ଯୁଗରେ ଧନ ସଞ୍ଚୟ କରିବା ମାତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହେଁ, ବରଂ ସେହି ଧନକୁ ଠିକ୍ ଜାଗାରେ ବିନିଯୋଗ କରି ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ସମ୍ପତ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ “ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି” ବା Financial Assets ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିଭାଏ। ଷ୍ଟକ୍, ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ, ବ୍ୟାଙ୍କ ଜମା, ବଣ୍ଡ ଏବଂ ବୀମା ପଲିସି ଭଳି ବିନିଯୋଗ ସାଧନଗୁଡ଼ିକ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତିର ଅଂଶ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଆପଣଙ୍କୁ ସୁଧ, ଲାଭାଂଶ କିମ୍ବା ପୁଞ୍ଜି ବୃଦ୍ଧି ମାଧ୍ୟମରେ ଆୟ ଦେଇପାରେ।
ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି କ’ଣ?
ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି ହେଉଛି ଏପରି ଏକ ସମ୍ପତ୍ତି ଯାହାର କୌଣସି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭୌତିକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଆର୍ଥିକ ଲାଭ ପାଇବାର ଏକ ଆଇନଗତ ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରେ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଆପଣ ଏକ କମ୍ପାନୀର ଶେୟାର କିଣିଲେ ସେହି କମ୍ପାନୀର ମାଲିକାନାର ଏକ ଅଂଶ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ରହିଥାଏ ଏବଂ ଲାଭ ହେଲେ ଆପଣ ତାହାର ଅଂଶ ପାଇପାରିବେ।
ସମ୍ପତ୍ତି (Assets) ଓ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି (Financial Assets) ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ
| ବିଷୟ | ସମ୍ପତ୍ତି (Assets) | ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି (Financial Assets) |
|---|---|---|
| ଅର୍ଥ | ଯେକୌଣସି ମୂଲ୍ୟବାନ ଜିନିଷ | ଆର୍ଥିକ ଲାଭ ଦେଇଥିବା ଅଧିକାର କିମ୍ବା ଚୁକ୍ତି |
| ଅସ୍ତିତ୍ୱ | ଭୌତିକ କିମ୍ବା ଅଭୌତିକ | ସାଧାରଣତଃ ଅଭୌତିକ |
| ଉଦାହରଣ | ଜମି, ଘର, ସୁନା, ମେସିନ୍ | ଶେୟାର, ବଣ୍ଡ, ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ, FD |
| ତରଳତା | କମ୍ ହୋଇପାରେ | ସାଧାରଣତଃ ଅଧିକ |
| ଆୟର ଉତ୍ସ | ଭଡ଼ା, ବ୍ୟବହାର କିମ୍ବା ବିକ୍ରୟ | ସୁଧ, ଲାଭାଂଶ, ପୁଞ୍ଜି ବୃଦ୍ଧି |
ସରଳ ଭାବରେ କହିଲେ, ସମସ୍ତ Financial Assets ହେଉଛି Assets, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ Assets Financial Assets ନୁହେଁ।
ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତିର ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରକାର
1. ନଗଦ ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କ ଜମା
ସେଭିଂସ୍ ଆକାଉଣ୍ଟ, କରେଣ୍ଟ ଆକାଉଣ୍ଟ, ଫିକ୍ସଡ୍ ଡିପୋଜିଟ୍ (FD) ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଜମା ଏହି ଶ୍ରେଣୀରେ ଆସେ। ଏଗୁଡ଼ିକ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ତରଳ ସମ୍ପତ୍ତି ଭାବେ ଗଣାଯାଏ।
2. ଇକ୍ୱିଟି ଶେୟାର (Equity Shares)
କମ୍ପାନୀର ଶେୟାର କିଣିଲେ ଆପଣ ସେହି କମ୍ପାନୀର ଅଂଶୀଦାର ହୁଅନ୍ତି। କମ୍ପାନୀର ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ଆପଣଙ୍କ ବିନିଯୋଗର ମୂଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିପାରେ।
3. ପ୍ରିଫରେନ୍ସ ଶେୟାର
ଏହି ଶେୟାରଧାରୀମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଲାଭାଂଶ ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ସାଧାରଣ ଶେୟାରଧାରୀଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ପ୍ରାଥମିକତା ପାଆନ୍ତି।
4. ଡିବେଞ୍ଚର (Debentures)
କମ୍ପାନୀମାନେ ପୁଞ୍ଜି ସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ ଡିବେଞ୍ଚର ଜାରି କରନ୍ତି। ଏଥିରେ ବିନିଯୋଗକାରୀ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସୁଧ ପାଇଥାନ୍ତି।
5. ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ
ଏହା ଏକ ସାମୂହିକ ବିନିଯୋଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ନିବେଶକଙ୍କ ଟଙ୍କାକୁ ଏକାଠି କରି ବିଭିନ୍ନ ଶେୟାର ଓ ବଣ୍ଡରେ ବିନିଯୋଗ କରାଯାଏ।
6. ଡେରିଭେଟିଭ୍ସ (Derivatives)
ଫ୍ୟୁଚର୍ସ ଓ ଅପ୍ସନ୍ ଭଳି ଆର୍ଥିକ ଚୁକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଶ୍ରେଣୀରେ ଆସେ। ଏଗୁଡ଼ିକର ମୂଲ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।
7. ବୀମା ପଲିସି
ଜୀବନ ବୀମା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ଭଳି ପଲିସିଗୁଡ଼ିକ ଆର୍ଥିକ ସୁରକ୍ଷା ସହିତ ଦୀର୍ଘମିଆଦି ଆର୍ଥିକ ଲାଭ ମଧ୍ୟ ଦେଇପାରେ।
ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତିର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ
ଏଗୁଡ଼ିକର କୌଣସି ଭୌତିକ ରୂପ ନଥାଏ।
ସହଜରେ କିଣାବିକ୍ରି କିମ୍ବା ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇପାରେ।
ଅଧିକାଂଶ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି ତରଳ (Liquid) ହୋଇଥାଏ।
ସୁଧ, ଲାଭାଂଶ କିମ୍ବା ପୁଞ୍ଜି ବୃଦ୍ଧି ମାଧ୍ୟମରେ ଆୟ ଦେଇଥାଏ।
ଆଇନଗତ ଭାବେ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରେ।
ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି କାହିଁକି ଗଢ଼ିବା ଉଚିତ?
ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତିକୁ ପରାସ୍ତ କରିବା
ସମୟ ସହିତ ଟଙ୍କାର କ୍ରୟ କ୍ଷମତା କମିଯାଏ। ଠିକ୍ ବିନିଯୋଗ ଆପଣଙ୍କ ଧନକୁ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତିଠାରୁ ଅଧିକ ହାରରେ ବଢ଼ିବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇଥାଏ।
ପାସିଭ୍ ଇନକମ୍ ସୃଷ୍ଟି
ଶେୟାରରୁ ଲାଭାଂଶ, ବଣ୍ଡରୁ ସୁଧ ଓ ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡରୁ ରିଟର୍ଣ୍ଣ ପାଇ ଆପଣ ଅତିରିକ୍ତ ଆୟ କରିପାରିବେ।
ଅବସରକାଳୀନ ସୁରକ୍ଷା
ଅବସର ପରେ ନିୟମିତ ଆୟ ଉତ୍ସ ନଥିବାରୁ ଆର୍ଥିକ ସମସ୍ୟା ହୋଇପାରେ। ସେଥିପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି ଗଢ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଆର୍ଥିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ
ଘର କିଣିବା, ସନ୍ତାନଙ୍କ ଶିକ୍ଷା କିମ୍ବା ଅବସର ଯୋଜନା ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗୀ।
ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତିର ଲାଭ
ଉଚ୍ଚ ତରଳତା
ବିନିଯୋଗର ବିବିଧୀକରଣ
ଦୀର୍ଘମିଆଦି ଧନ ବୃଦ୍ଧି
କମ୍ ରାଶିରୁ ବିନିଯୋଗ ଆରମ୍ଭ କରିବାର ସୁଯୋଗ
କିଛି ବିନିଯୋଗରେ କର ସୁବିଧା
ସହଜ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ଓ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଯୋଜନାରେ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ।
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ବିନିଯୋଗ କରିବାର ଲାଭ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି (Financial Assets) ରେ ବିନିଯୋଗ କରିବା ଦ୍ୱାରା ନିବେଶକମାନେ ନିଜର ଧନକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ସହିତ ଦୀର୍ଘମିଆଦିରେ ଭଲ ରିଟର୍ଣ୍ଣ ହାସଲ କରିପାରନ୍ତି। ଏହାର କିଛି ପ୍ରମୁଖ ଲାଭ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଛି:
୧. Risk ବିବିଧୀକରଣ
ସମସ୍ତ ଟଙ୍କାକୁ ଗୋଟିଏ ବିନିଯୋଗରେ ରଖିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଶେୟାର, ବଣ୍ଡ, ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କ ଜମା ଭଳି ଭିନ୍ନ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ବିନିଯୋଗ କଲେ risk କମିଯାଏ। ଗୋଟିଏ ବିନିଯୋଗର ମୂଲ୍ୟ କମିଲେ ଅନ୍ୟଟି କ୍ଷତିକୁ ପୂରଣ କରିପାରେ।
୨. ଭଲ ରିଟର୍ଣ୍ଣର ସୁଯୋଗ
ବିଭିନ୍ନ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ରିଟର୍ଣ୍ଣ ଦେଇଥାଏ। ଶେୟାର ଓ ଇକ୍ୱିଟି ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ ଦୀର୍ଘମିଆଦିରେ ଉଚ୍ଚ ରିଟର୍ଣ୍ଣ ଦେଇପାରେ, ଯେତେବେଳେ ବଣ୍ଡ ଓ FD ସ୍ଥିର ଆୟ ପ୍ରଦାନ କରେ।
୩. ନିୟମିତ ଆୟର ଉତ୍ସ
କିଛି ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି ନିୟମିତ ଆୟ ଦେଇଥାଏ। ଯଥା:
- ବଣ୍ଡରୁ ସୁଧ
- ଶେୟାରରୁ ଲାଭାଂଶ (Dividend)
- REITs ରୁ ନିୟମିତ ବିତରଣ
୪. ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତିରୁ ସୁରକ୍ଷା
ସୁନା, ଇକ୍ୱିଟି ଏବଂ କିଛି ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ ଦୀର୍ଘମିଆଦିରେ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତିକୁ ଟପି ରିଟର୍ଣ୍ଣ ଦେଇପାରେ। ଏହା ଟଙ୍କାର କ୍ରୟକ୍ଷମତାକୁ ଅବିକଳ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
୫. ଉଚ୍ଚ ତରଳତା (Liquidity)
ଅନେକ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି, ଯଥା ଶେୟାର, ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କ ଜମା, ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ସହଜରେ ନଗଦରେ ପରିଣତ କରାଯାଇପାରେ।
୬. ଦୀର୍ଘମିଆଦି ସମ୍ପଦ ସୃଷ୍ଟି
ଇକ୍ୱିଟି, ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ ଓ ପ୍ରାଇଭେଟ୍ ଇକ୍ୱିଟି ଭଳି ସମ୍ପତ୍ତି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ରଖିଲେ ଧନ ବୃଦ୍ଧିର ଭଲ ସୁଯୋଗ ଦେଇଥାଏ।
୭. ଆର୍ଥିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣରେ ସାହାଯ୍ୟ
ଶିକ୍ଷା, ଘର କିଣିବା, ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା କିମ୍ବା ଅବସର ଜୀବନ ପାଇଁ ପୁଞ୍ଜି ସଂଗ୍ରହ କରିବାରେ ବିଭିନ୍ନ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି ସହାୟକ ହୁଏ।
୮. କର (Tax) ସୁବିଧା
କିଛି ବିନିଯୋଗ ବିକଳ୍ପ, ଯଥା PPF, ELSS ଓ NPS, ଆୟକର ଆଇନ ଅନୁସାରେ କର ରିହାତି ପ୍ରଦାନ କରେ।
୯. ଆର୍ଥିକ ସୁରକ୍ଷା
ବୀମା, ବଣ୍ଡ ଓ ସ୍ଥିର ଆୟ ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକ ଆକସ୍ମିକ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆର୍ଥିକ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ।
ଉପସଂହାର
ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି ହେଉଛି ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ଧନ ସୃଷ୍ଟିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ମାଧ୍ୟମ। ବ୍ୟାଙ୍କ ଜମା, ଶେୟାର, ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ, ବଣ୍ଡ ଏବଂ ବୀମା ଭଳି ବିନିଯୋଗ ସାଧନଗୁଡ଼ିକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବାଛିଲେ ଆପଣ ନିଜର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଆର୍ଥିକ ଭାବରେ ସୁରକ୍ଷିତ କରିପାରିବେ। ତେଣୁ ନିଜର ଆୟ, ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ risk ନେବାର କ୍ଷମତା ଅନୁସାରେ ଏକ ସନ୍ତୁଳିତ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି ପୋର୍ଟଫୋଲିଓ ଗଢ଼ିବା ଉଚିତ। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ବିନିଯୋଗ କରିବା ଦ୍ୱାରା କେବଳ ଧନ ବୃଦ୍ଧି ନୁହେଁ, ବରଂ risk ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ନିୟମିତ ଆୟ, ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତିରୁ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଦୀର୍ଘମିଆଦି ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିରତା ମଧ୍ୟ ମିଳେ। ତେଣୁ ସନ୍ତୁଳିତ ପୋର୍ଟଫୋଲିଓ ଗଠନ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ବିନିଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ।
